KARAYOLU Tasima KANUNU Kanun No: 4925 Kanun Kabul Tarihi: 10/07/2003 Resmi Gazete Tarihi: 19/07/2003 Resmi Gazete Sayisi: 25173 BIRINCI KISIM : BASLANGIÇ HÜKÜMLERI BIRINCI BÖLÜM : AMAÇ, KAPSAM VE TANIMLAR AMAÇ Madde 1 - Bu Kanunun amaci; karayolu Tasimalarini ülke ekonomisinin gerektirdigi sekilde düzenlemek, Tasimada düzeni ve güvenligi saglamak, Tasimaci, acente ve Tasima isleri komisyonculari ile nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi ve benzeri hizmetlerin sartlarini belirlemek, Tasima islerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarini ve sorumluluklarini saptamak, karayolu Tasimalarinin, diger Tasima sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayici olarak hizmet vermesini ve mevcut imkanlarin daha yararli bir sekilde kullanilmasini saglamaktir. KAPSAM Madde 2 - Bu Kanun kamuya açik karayolunda motorlu tasitlarla yapilan yolcu ve esya Tasimalarini, Tasimacilari, Tasima acentelerini, Tasima isleri komisyoncularini, nakliyat ambari ve kargo isletmecilerini, Tasima islerinde çalisanlar ile Tasimalarda yararlanilan her türlü tasit, araç, gereç, yapilari ve benzerlerini kapsar. Ancak, özel otomobillerle ve bunlarin römorklariyla yapilan Tasimalar, genel ve katma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamu iktisadi tesebbüslerine ait otomobillerle yapilan Tasimalar, Türk Silahli Kuvvetlerine ait motorlu tasit ve bunlarin römorklari ile yapilan Tasimalar, lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapilan Tasimalar bu Kanun hükümlerine tabi degildir. Il sinirlari içerisindeki Tasimalar ile yüz kilometreye kadar olan sehirlerarasi Tasimalarin düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonlari ile isbirligi yapilmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sinirlari içerisindeki sehiriçi Tasimalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelik esaslari dahilinde birakilabilir. Uluslararasi anlasmalar ile savas hali, sikiyönetim, olaganüstü hal ve dogal afet durumlarinda uygulanacak hükümler saklidir. TANIMLAR Madde 3 - Bu Kanunda geçen; Bakanlik : Ulastirma Bakanligini, Tasima isleri : Tasimacilik, acentelik, Tasima isleri komisyonculugu, nakliyat ambari ve kargo isletmeciligini, Tasima isleri isletmecisi : Tasima islerinde faaliyette bulunacak Tasimaci, acente, Tasima isleri komisyoncusu, nakliyat ambari ve kargo isletmecisini, Sorumluluk sigortasi : Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen zorunlu karayolu Tasimacilik mali sorumluluk sigortasini, Tasima : Yolcunun tasita bindigi veya esyanin Tasimaciya teslim edildigi yerden varis noktasina götürülmesini, Tasimaci : Tasimaci yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabina Tasimayi bir ücret karsiligi üstlenen gerçek veya tüzel kisiyi, Esya (yük) : Insandan baska tasinabilen canli veya cansiz her türlü nesneyi, Kalkis noktasi : Yolcunun tasita bindigi veya esyanin Tasimaciya teslim edildigi yeri, Varis noktasi : Yolcu bileti veya Tasima senedinde gösterilen, yolcu veya esyanin götürülmek istendigi yeri, Gönderen : Esyayi Tasimaciya teslim eden, gönderileni belirleyen ve Tasima senedini imzalayan kisiyi, Gönderilen : Sevk irsaliyesi, Tasima irsaliyesi ve Tasima senedinde belirtilen esyanin teslim edilecegi kisiyi, Acente : Ticari mümessil, ticari vekil, satis memuru veya müstahdem gibi bagimli bir sifati olmaksizin bir sözlesmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde daimi surette bir veya birden fazla Tasimaciyi ilgilendiren sözlesmelerde aracilik etmeyi ve onlar adina Tasima sözlesmesi yapmayi meslek edinen kisiyi, Tasima isleri komisyoncusu : Ücreti karsiliginda kendi namina ve bir müvekkil hesabina esya tasitmayi meslek edinmis kisiyi, Nakliyat ambari : Bir veya birden fazla gönderenden toplu veya parça basi esyanin teslim alinarak isletmecinin gözetimi ve denetimi altinda yükleme, bosaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetlerin yapildigi yeri, Nakliyat ambari isletmecisi : Bagimsiz bir isyerinin kullanma hakkina sahip olan ve esyayi teslim alarak kendi gözetim ve denetimi altinda; yükleme, bosaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, Tasimayi yapan veya yaptiran ve bundan dogacak sorumlulugu üstlenen kisiyi, Kargo : Tek parçada en fazla yüz kilogrami geçmeyen genellikle ambalaj ve kap içerisinde olan küçük boyutlu koli, sandik, paket gibi parça esyayi, Kargo isletmecisi : Bagimsiz bir isyerinin kullanma hakkina sahip olan ve kargoyu teslim alarak kisa sürede gönderilene ulastirmak amaciyla kendi gözetimi ve denetimi altinda yükleme, bosaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleri yerine getiren, Tasimayi yapan veya yaptiran ve bundan dogacak sorumlulugu üstlenen kisiyi, Yolcu : Tasiti kullanan sürücü ile hizmetliler disinda tasitta bulunan kisileri, Tehlikeli yük : Bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelikte tehlikeli olarak kabul edilen yükü, Parça basina Tasima : Bir veya birden çok gönderenin ayni veya birbirinden ayri gönderilene ait esyalarin tasinmasini, Yolcu bileti : Yolcunun tasinmasi yükümlülügünü içeren, yönetmelikte öngörülen sekil ve sartlari ihtiva eden ve yolcuya verilmesi zorunlu belgeyi, Sehirlerarasi Tasima : Herhangi bir ilin herhangi bir noktasindan veya yerlesim biriminden baslayip diger bir ilin herhangi bir noktasinda veya yerlesim biriminde biten Tasimalari, Uluslararasi Tasima : Türkiye'den veya Türkiye'ye karayoluyla; Türkiye üzerinden karayoluyla transit, Türkiye'ye denizyolu, demiryolu ve havayolu ile gelip karayolundan üçüncü ülkelere yapilan Tasimalari, Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmis bir güzergahta önceden açiklanmis yerlesme birimleri arasinda yapilan Tasimalari, Arizi sefer : Ayni tasitla bütün güzergah boyunca ayni yolcu grubunun tasinmasi ve kalkis noktasina geri getirilmesi seklindeki kapali kapi seferleri ile gidisi dolu, dönüsü bos veya gidisi bos, dönüsü dolu seferleri, Mekik sefer : Birden fazla gidis ve dönüs seferinde ayni kalkis yerinden ayni varis yerine önceden gruplandirilmis yolcularin tasinmasini, Ifade eder. IKINCI BÖLÜM : TasimaDA GENEL KURALLAR GENEL KURAL Madde 4 - Tasimalar; ekonomik, seri, elverisli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararini gözetecek tarzda serbest rekabet ortaminda gerçeklestirilir. YETKI BELGESI ALMA ZORUNLULUGU VE Tasima HIZMETI Madde 5 - Tasimacilik, acentelik ve Tasima isleri komisyonculugu ile nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi yapilabilmesi için Bakanliktan yetki belgesi alinmasi zorunludur. Tasimacilik, acentelik ve Tasima isleri komisyonculugu ile nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi yetki belgesi alinabilmesi için Tasima isleri isletmecilerinin mesleki sayginlik, mali yeterlilik ve mesleki yeterlilige sahip olmasi gerekmektedir. (Ek cümle: 23/01/2008-5728 S.K./516.mad) Ayrica, karayoluyla yük ve yolcu Tasimaciligi faaliyetlerinde kullanilan ticari araçlarda çalisan soförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almalari zorunludur. Bu maddeye iliskin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 18/01/1954 tarihli ve 6224 sayili Yabanci Sermayeyi Tesvik Kanunu hükümleri saklidir. Tasimacilara, yetki belgesinden ayri olarak Tasimalarda kullanilacak tasitlarin niteligini ve sayisini gösteren tasit belgesi ile Tasimacinin tasit belgesinde kayitli her tasit için düzenlenen ve tasitta bulunmasi gereken tasit karti verilir. Tasima isleri isletmecilerinin sayisi, yolcu ve esya kapasitesi, tasitlarin durumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlik, yetki belgelerinin verilmesinde sinirlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir. Tehlikeli yük tasiyan tasitlar ve bunlarin bagli oldugu Tasimacilar, tasiyacaklari yüklerin özelligine uygun oldugunu gösteren bilgi ve belgelere dayanarak birinci fikrada belirtilen yetki belgesinden ayri olarak ilgili mercilerden ayrica izin almakla yükümlüdürler. Tasimacilar, Tasima hizmetlerini kabul edilebilir bir neden olmaksizin veya zorunlu haller disinda yapmaktan kaçinamazlar ve Tasima hizmetinden herkesin her zaman yararlanmasini saglamak zorundadirlar. Tasimalar, diger Tasimacilar veya üçüncü sahislar tarafindan engellenemez. TasimaCININ SORUMLULUGU Madde 6 - Yolcu ve esya Tasimalari, kanunlara ve Tasimaci ile yolcu ve gönderen arasindaki sözlesmelere uygun olarak yapilir. Yolcu Tasimalari biletsiz veya Tasima sözlesmesiz, esya Tasimalari Tasima senetsiz yapilamaz. Tasimaci, acentesinin acentelik sifatiyla yapmis oldugu bu Kanun kapsamindaki faaliyet ve islemlerden müteselsilen sorumludur. Tasimaci, yolcu ve esyanin güvenlik içinde tasinmasindan sorumludur. Yolcu ve gönderenler de Tasimacinin güvenlik yönünden almis oldugu tedbirlere uymak zorundadirlar. Tasimaci, çevre kirliligini önleme, çevre ve insan sagligini koruma amaciyla yürürlüge konulan mevzuat hükümlerine uymak zorundadir. TasimaCININ YÜKÜMLÜLÜGÜ Madde 7 - Tasimaci, yolcularin saglikli, rahat ve güvenli bir yolculuk yapmasini saglayacak tedbirleri almak, yolcu ve esyayi taahhüt ettigi yere kadar götürmekle yükümlüdür. Ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir tasiti, nitelikli soför ve hizmetli personeli sefere göndermek, soförlerin sürücü belgelerinin bulunup bulunmadigini arastirmak, teknik sartlara uymayan tasitlarin trafige çikmasina engel olmak, güzergah mesafesini dikkate alarak yeteri kadar soför bulundurmak, tasit kartlari olmayan ve bu Kanunda öngörülen sorumluluk sigortasi bulunmayan tasitlari trafige çikarmamak hususunda Tasimaci gereken özeni ve duyarliligi göstermek zorundadir. Karayollari alt yapisi, isletilmesi, trafigi, dogal afetler, meteorolojik sartlar ile ariza ve kaza hali dahil, beklenmeyen sebeplerle ilgili olarak ortaya çikan ve Tasimanin devamina engel olan sebeplerin, belirsiz bir beklemeyi mecburi kilmasi veya varis noktasina kadar gerekli zamanin bir katindan daha fazla beklemeyi gerektirmesi halinde, imkan oldugu takdirde Tasimaci bir baska güzergahi izleyerek Tasimayi tamamlamak, aksi halde yolcuyu güzergah üzerinde yolcunun diledigi bir yere kadar götürmek veya yolcu ve esyayi hareket noktasina geri getirmekle yükümlüdür. Bu gibi hallerde, yolcunun ve esya sahibinin bütün haklari sakli olup, Tasimacilar herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar. Esya için Tasima senedindeki hükümler uygulanir. Tasimacilar altisar aylik süre ile yilda en az iki kez soförlerinin ceza puani durumunu Emniyet Genel Müdürlügünden ögrenmek ve ceza puani yüksek olan soförlerle ilgili, egitim ve iç denetim yönünden gerekli tedbirleri almak zorundadirlar. GÖNDERENIN SORUMLULUGU Madde 8 - Gönderen, esyanin varis noktasi, cinsi, miktari ve nitelikleri ile diger önemli bilgileri tam ve dogru olarak Tasimaciya bildirmek zorundadir. Yanlis ve eksik bildirmelerden dogacak her türlü sorumluluk gönderene aittir. Tasimaci, bir ihbar veya süphe halinde yetkili ve görevlilerin huzurunda esyayi kontrol ettirebilir. ACENTE, Tasima ISLERI KOMISYONCULUGU, NAKLIYAT AMBARI VE KARGO ISLETMECILIGI YAPANLARIN SORUMLULUGU Madde 9 - Acenteler ve Tasima isleri komisyonculari bu sifatla yapmis olduklari faaliyet ve islemlerden Tasimaci ile müstereken ve müteselsilen sorumludur. Nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi yapanlar, esyayi teslim aldigi andan teslim edinceye kadar, esyanin tamami ve kismen kaybindan ve vuku bulacak hasarindan, korunmasi ve tasinmasindan, güvenligi ve düzenliligini saglamaktan, çevre kirliligini önleme ve insan sagligini koruma konusundaki kurallara uymaktan sorumludur. Tasima YASAGI Madde 10 - Acentelik ve Tasima isleri komisyonculugu yetki belgesine sahip olanlar Tasimaci yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarina Tasima yapamaz ve yaptiramazlar. Tasima isleri komisyoncularinin, kendi namlarina esya tasitabilmeleri için bu Tasimalari bir müvekkil hesabina yapmalari zorunludur. Yolcu Tasimaciliginda komisyonculuk yapilamaz. ÜCRET VE ZAMAN TARIFELERI Madde 11 - Düzenli yolcu ve esya Tasimalari, nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi ücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazirlanir ve Bakanliga bildirilir. Ücret tarifelerine uyulmasi ve bu tarifelerin görülebilecek sekilde isyeri, terminal ve bilet satis yerlerine asilmasi ve tasitlarda bulundurulmasi zorunludur. Yolcu ve esya Tasima, yükleme, bosaltma, depolama ve aktarma hizmetleri de dahil olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yarari aleyhine sonuç vermesi ve asiri ücret uygulanmasi veya rekabet ortaminin bozulmasi halinde ve gerektiginde taban ve tavan ücretleri Bakanlikça tespit edilebilir. Ücret tarifeleri baslangiç ve bitis noktalari arasinda gidis ve dönüste ayni sekilde düzenlenir. Degisik fiyat tarifesi uygulanamaz. Düzenli yolcu ve esya Tasimalari zaman tarifesine tabidir. Tasimacilar tarafindan geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazirlanan zaman tarifeleri, Bakanlikça onaylandiktan sonra yürürlüge girer. Tasimacilar zaman tarifelerine uymak ve tarifelerini görülebilecek sekilde isyeri, terminal ve bilet satis yerlerinde bulundurmak zorundadirlar. Ücretsiz ve tarife alti uygulamalarina iliskin esaslar yönetmelikte düzenlenir. IKINCI KISIM : ULUSLARARASI TasimaLAR BIRINCI BÖLÜM : ULUSLARARASI TasimaLARIN KAPSAMI VE Tasima YETKISI ULUSLARARASI TasimaLARIN KAPSAMI Madde 12 - Uluslararasi yolcu ve esya Tasimalari; a) Türkiye'ye karayoluyla veya demiryoluyla herhangi bir hudut kapisindan giren veya Türkiye'nin herhangi bir limanina denizyolu ile gelen karayolu tasitlariyla yapilan transit Tasimalari, b) Türkiye'ye demiryolu, denizyolu veya havayoluyla gelen ve varis noktasindan karayolu tasitlariyla üçüncü ülkelere yapilan Tasimalari, c) Türkiye'den karayolu tasitlari ile diger ülkelere yapilan Tasimalari, d) Diger ülkelerden karayolu tasitlari ile Türkiye'ye yapilan Tasimalari, Kapsar. Tasima YETKISI Madde 13 - 12 nci maddenin (a) bendindeki Tasimalari, uluslararasi ikili ve çok tarafli karayolu Tasima anlasmalarina göre Tasima yapmaya yetkili veya Bakanlikça izin verilmis yabanci plakali tasitlar ile uluslararasi Tasimalar için Bakanliktan yetki belgesi almis Tasimacilara ait tasitlarla yapilabilir. 12 nci maddenin (b) bendindeki Tasimalar, Bakanliktan uluslararasi Tasimaci yetki belgesi almis Tasimacilar tarafindan yapilir. Yabanci plakali tasitlara ise Bakanligin teklifi üzerine Bakanlar Kurulu karari ile Tasima yetkisi verilebilir. Yukaridaki fikralarda Tasima yetkisi verilen tasitlarin, hangi ülkelere hangi kara hudut kapisi, deniz limani, hava alani veya limani, demiryolu istasyonu veya garindan Tasima yapacagi Bakanlikça belirlenir. 12 nci maddenin (c) ve (d) bentlerindeki Tasimalar uluslararasi Tasimaci yetki belgesine sahip Tasimacilar ile ikili ve çok tarafli karayolu Tasima anlasmalarina göre izin verilmis veya Bakanlikça özel izin belgesi verilmis yabanci Tasimacilara ait tasitlarla yapilabilir. Yabanci plakali tasitlar, Türkiye sinirlari dahilindeki iki nokta arasinda Tasima yapamazlar. IKINCI BÖLÜM : YASAK HALLER, TasimaLARIN DÜZENLENMESI, GEÇIS ÜCRETLERI YASAK HALLER Madde 14 - Zorunlu hallerde sinir mülki idare amirince verilecek izin disinda, ilgili kanunlara ve Tasimaci ile yolcu ve gönderen arasindaki sözlesmelere aykiri olarak, yolcu ve esya sinir kapilarina tasinamaz, buralarda aktarmalari yapilamaz, esya depolanamaz ve yolcular sinir kapisindan yaya geçerek baska bir tasita binemezler. TasimaLARIN DÜZENLENMESI Madde 15 - Türkiye'ye veya Türkiye üzerinden karayoluyla yapilacak transit Tasimalarda, yurt içi Tasimalari aksatmamak ve Türkiye üzerinden yapilan uluslararasi Tasimalari daha düzenli ve süratli kilmak amaciyla, gerektiginde diger Tasima sistemleri ile birlikte ve tamamlayici olmak üzere alt yapinin fiziksel sinirlari, güzergahlarin belirlenmesine iliskin mevzuat çerçevesinde, kota sistemi uygulanabilir. Karayolu Tasima anlasmasi olmayan ülkelerin Tasimada kullanacagi tasitlar Bakanlikça verilecek izne tabidir. GEÇIS ÜCRETLERI Madde 16 - Karayolunun bakimi, korunmasi ile karayolu ve Tasimanin yönetimine iliskin giderlere katkida bulunmak üzere yabanci plakali araçlardan geçis ücretleri alinir. Köprü, tünel ve otoyol ücreti gibi karayolu alt yapisinin kullanilmasindan alinan ücret ile esya ve tasitlar için yapilan hizmetlerin ücretleri, bu geçis ücretlerine dahil degildir. Bakanlik, geçis ücretlerini tespit etmeye, artirmaya, indirmeye veya kaldirmaya yetkilidir. Ülkemizin taraf oldugu uluslararasi anlasmalarin hükümleri saklidir. ÜÇÜNCÜ KISIM : SORUMLULUK VE SIGORTA BIRINCI BÖLÜM : YOLCU TasimaLARINDA SIGORTA, SIGORTA ZORUNLULUGU, SIGORTA TARIFELERI SORUMLULUK Madde 17 - Sehirlerarasi ve uluslararasi yolcu Tasimacilari; duraklamalar dahil olmak üzere yolcunun kalkis noktasindan, varis noktasina kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanmasi ya da esyasinin zarara ugramasindan dolayi sorumludur. ZORUNLU KARAYOLU TasimaCILIK MALI SORUMLULUK SIGORTASI Madde 18 - Tasimacilar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanunun 17 nci maddesinden dogan sorumluluklarini sigorta ettirmek zorundadir. Ancak, Hazine Müstesarliginin bagli oldugu Bakanlik gerekli gördügü takdirde, tespit edecegi yabanci ülkelerde ortaya çikabilecek zararlari teminat kapsami disinda tutabilir. Zorunlu karayolu Tasimacilik mali sorumluluk sigortasini yaptirmakla yükümlü olan Tasimaci; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutuldugu kisilerin kusuru bulunmaksizin ve araçtaki bir bozukluk kazayi etkilemis olmaksizin, kazanin bir mücbir sebepten veya hak sahibinin veya bir üçüncü kisinin agir kusurundan ileri geldigini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Sorumluluktan kurtulamayan Tasimaci, kazanin olusunda zarar görenin kusurunun bulundugunu ispat ederse, durum ve sartlara göre tazminattan indirim yapilabilir. Sorumluluk sigortasina iliskin sigorta genel sartlari Hazine Müstesarliginca onaylanir. Sorumluluk sigortasi tarife ve talimatlari Hazine Müstesarliginin bagli oldugu Bakanlikça tespit edilir ve Resmi Gazetede yayimlanir. Hazine Müstesarliginin bagli oldugu Bakanlik tarifeyi serbest birakmaya yetkilidir. Bu Kanunda öngörülen karayolu Tasimacilik mali sorumluluk sigortasi Türkiye'de karayolu motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasi bransinda ruhsati bulunan sigorta sirketleri tarafindan yapilir. HAK SAHIPLERININ ÇOKLUGU VE ZORUNLU MALI SORUMLULUK SIGORTASI Madde 19 - Hak sahiplerinin tazminat alacaklari, sigorta sözlesmesinde öngörülen teminattan fazla ise hak sahiplerinden her birinin sigortaciya karsi yöneltebilecegi tazminat talebi, teminat tutarinin tazminat alacaklari toplamina olan oranina göre indirime tabi tutulur. Baska tazminat taleplerinin bulundugunu bilmeksizin hak sahiplerinden birine veya birkaçina kendilerine düsecek olandan fazla ödemede bulunan iyiniyetli sigortaci, yaptigi ödeme çerçevesinde diger hak sahiplerine karsi da borcundan kurtulmus sayilir. Meydana gelen zarar öncelikle Tasimacinin sorumluluk sigortasindan karsilanir. Bu sorumluluk sigortasi ile karsilanamayan zararlar için 2918 sayili Karayollari Trafik Kanununa göre yapilmasi zorunlu olan mali sorumluluk sigortasina müracaat edilir. TAZMINATIN AZALTILMASI VEYA KALDIRILMASI SONUCUNU DOGURAN HALLER Madde 20 - Sigorta sözlesmesinden veya sigorta sözlesmesine iliskin kanun hükümlerinden dogan ve tazminat yükümlülügünün kaldirilmasi veya miktarinin azaltilmasi sonucunu doguran haller hak sahiplerine karsi ileri sürülemez. Ödemede bulunan sigortaci, sigorta sözlesmesine ve bu sözlesmeye iliskin kanun hükümlerine göre, tazminatin kaldirilmasini veya azaltilmasini saglayabilecegi oranda Tasimaciya rücu edebilir. DOGRUDAN DOGRUYA TALEP HAKKI Madde 21 - Hak sahipleri, sorumluluk sigortasinda öngörülen sinirlar içinde dogrudan dogruya sigortaciya karsi talepte bulunabilirler. KAZA SONUCU IHBAR VE ZARARLARIN ÖDENMESI Madde 22 - Sorumluluk sigortasi tazminatina yol açan olay, sigorta ettiren veya hak sahibi tarafindan ögrenildigi tarihten itibaren otuz is günü, olay yurt disinda meydana gelmisse altmis isgünü içinde sigorta sirketine ihbar edilir. Sigorta ettiren; kazaya, zarara veya olayla ilgili olarak açilacak davalara iliskin bilgi ve belgeleri sigorta sirketine vermekle yükümlüdür. Sigortacilar, hak sahibinin kaza veya zarara iliskin belgeleri sigortaciya ilettigi tarihten itibaren, sekiz is günü içinde sorumluluk sigortasi sinirlari içinde kalan miktari hak sahibine ödemek zorundadir. SIGORTANIN ISPATI Madde 23 - Sigorta sirketleri, sekli ve kapsami Bakanligin uygun görüsü ve Hazine Müstesarliginin bagli bulundugu Bakanligin onayi ile belirlenip Türkiye Sigorta ve Reasürans Sirketleri Birligince bastirilacak sorumluluk sigortasi belgesini, poliçe ile birlikte sigorta ettirene vermek zorundadir. Poliçede araçlarin plaka numaralari belirtilir ve her araç için sorumluluk sigortasi belgesi düzenlenir. Tasimacilar sorumluluk sigortasi belgelerini araçlarinda bulundurmak zorundadir. Sorumluluk sigortasi belgesi bulunmayan araçlar sigorta teminati saglanincaya kadar trafikten men edilir. IKINCI BÖLÜM : ZAMANASIMI, YETKILI MAHKEMELER VE ICRA DAIRELERI ZAMANASIMI Madde 24 - Bu Kanuna göre yapilan sorumluluk sigortasi sözlesmelerinden dogan her türlü tazminat davasi, hak sahibinin zarari ve tazminat yükümlüsünü ögrendigi tarihten itibaren iki yil ve her halde zarara neden olan olay tarihinden itibaren on yil sonra zamanasimina ugrar. Dava, cezayi gerektiren bir fiilden dogmakta ve * Türk Ceza Kanununda bu fiil için daha uzun bir zamanasimi süresi öngörülmekte ise tazminat davasinda bu ceza zamanasimi uygulanir. Sorumlu kisi hakkindaki zamanasimini kesen sebepler, sigorta sirketi hakkinda da uygulanir. Sigorta sirketi hakkinda zamanasimini kesen sebepler sorumlu kisi hakkinda da uygulanir. Sorumluluk sigortasinda tazminat yükümlülerinin birbirlerine karsi rücu haklari kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi ögrendikleri günden baslayarak iki yilda zamanasimina ugrar. YETKILI MAHKEME VE ICRA DAIRELERI Madde 25 - Sigorta sözlesmesinden dogan anlasmazliklar, tazminat ve rücu talepleri nedeni ile açilacak davalarda ve icra takiplerinde yetkili mahkeme veya icra daireleri; sigorta sirketinin veya subesinin, sigorta sözlesmesini yapan acentenin, sigortalinin, hak sahibinin, rücu edilenin ikametgahindaki veya zarara yol açan olayin meydana geldigi yerdeki mahkeme ve icra daireleridir. DÖRDÜNCÜ KISIM : ÇESITLI HÜKÜMLER BIRINCI BÖLÜM : CEZALAR IDARI PARA CEZALARI Madde 26- (Degisik madde: 23/01/2008-5728 S.K./518.mad) Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan Tasima isinde faaliyette bulunanlara besbin Türk Lirasi, 5 inci maddesinin besinci fikrasina aykiri davranan Tasimacilara besyüz Türk Lirasi, 5 inci maddesinin altinci fikrasina göre Tasima hizmetini yapmaktan kaçinan Tasimacilara dörtyüz Türk Lirasi, 5 inci maddesinin yedinci fikrasina aykiri davranarak bir Tasimacinin diger bir Tasimacinin Tasima faaliyetini engellemesi halinde dörtbin Türk Lirasi, b) Bilette tayin edilen yeri baska bir kimseye verenler veya 6 nci maddesine aykiri davranarak yolcu tasiyanlardan, her yolcu için Tasima ücretinin bes kati tutari, Tasima senedi olmaksizin esya tasiyanlardan bin Türk Lirasi, c) 6 nci maddesinin birinci fikrasina aykiri davranan Tasimacilara üçyüz Türk Lirasi, üçüncü ve dördüncü fikralarina aykiri davranan Tasimacilara besyüz Türk Lirasi, d) 7 nci maddesinin birinci fikrasina aykiri davranan yolcu Tasimacilarina bin Türk Lirasi, ikinci fikrasina aykiri davranan Tasimacilara besyüz Türk Lirasi, altinci fikrasina aykiri davranan Tasimacilara üçyüz Türk Lirasi, e) 10 uncu maddesine aykiri davranan acente ve Tasima isleri komisyoncularina üçbin Türk Lirasi, f) 11 inci maddesine aykiri davranarak ücret tarifesi düzenlemeyenlere besyüz Türk Lirasi, ücret tarifelerine uymayan veya degisik ücret tarifeleri uygulayanlara besyüz Türk Lirasi, bunun disinda ikinci fikraya aykiri davrananlara ikiyüz Türk Lirasi, Zaman tarifesine uymayanlara ikiyüz Türk Lirasi, zaman tarifelerini görülebilecek sekilde isyeri, terminal ve bilet satis yerlerinde bulundurmayanlara yüz Türk Lirasi, g) 13 üncü maddesine aykiri olarak yabanci plâkali tasitlarin Türkiye sinirlari dahilindeki iki nokta arasinda Tasima yapmasi halinde, tasit sahibine veya soförüne bin Türk Lirasi, h) 14 üncü maddesine aykiri davrananlara besyüz Türk Lirasi, i) 18 inci maddesi hükümlerine göre sorumluluk sigortasi yaptirmayan Tasimacilara bin Türk Lirasi, 18 inci madde hükümlerine göre sorumluluk sigortasi yapmaktan kaçinan sigorta sirketlerine, ödenmesi gereken sigorta priminin on kati tutarinda, i) 22 nci maddesinin ikinci fikrasina uymayan ve yükümlülükleri yerine getirmeyen Tasimacilara besyüz Türk Lirasi, j) 32 nci maddesine aykiri olarak terminal ve ara durak disinda yolcu indirip bindiren Tasimacilara üçyüz Türk Lirasi, k) 5 inci maddesine göre mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan faaliyet gösteren isletmecilere besyüz Türk Lirasi, soförlere ise ikiyüz Türk Lirasi, Idarî para cezasi verilir. CEZA UYGULAMASI Madde 27- (Degisik madde: 23/01/2008-5728 S.K./519.mad) Bu Kanunda yazili idarî yaptirimlara mahallî mülkî amir karar vermeye yetkilidir. 26 nci maddeye göre verilen idarî para cezalari, bu Kanunda ve yönetmelikte düzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî yaptirimlarin uygulanmasina engel teskil etmez. SUÇ VE CEZA TUTANAKLARI Madde 28 - (Mülga madde: 23/01/2008-5728 S.K./578.mad) PARA CEZALARININ ÖDENME SÜRESI Madde 29 - (Mülga madde: 23/01/2008-5728 S.K./578.mad) TEKRAR Madde 30- (Degisik madde: 23/01/2008-5728 S.K./520.mad) Bu Kanunda belirtilen idarî para cezasini gerektiren fiillerin islendigi tarihten itibaren bir yil içinde ayni nitelikteki fiili üç defa isledigi tespit edilen gerçek ve tüzel kisilere, isledigi fiillerin cezalarinin toplaminin on kati idarî para cezasi verilir ve tasit soförünün yurt içi ve yurt disi Tasimalarda sürücü mesleki yeterlilik belgesi ile varsa uluslararasi sürücü sertifikasi bir yil süreyle askiya alinir. IKINCI BÖLÜM : IDARI MÜEYYIDELER BELGE ALMA SARTLARININ KAYBEDILMESI VE TAHRIFAT Madde 31 - Yetki belgesi alma sartlarindan herhangi birinin tasinmadiginin sonradan anlasilmasi veya faaliyet sirasinda bu sartlardan herhangi birinin kaybedilip de verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde yetki belgeleri iptal edilir. (Degisik fikra: 23/01/2008-5728 S.K./521.mad) Yetki belgeleri, tasit belgeleri veya tasit karti üzerinde tahrifat yapan yetki belgesi sahipleri hakkinda Türk Ceza Kanununun belgede sahtecilik suçuna iliskin hükümlerine göre verilecek ceza yari oraninda indirilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : SON HÜKÜMLER TERMINAL Madde 32 - Düzenli seferli yolcu Tasimalarinda kalkis ve varislarin bir terminalden yapilmasi esastir. Ancak yeri ve zamani önceden belirlenen ve nitelikleri yönetmelikte tespit edilen ara duraklarda da yolcu indirmesi ve bindirmesi yapilabilir. Yolcu Tasimacilarinin, en az bir yolcu terminaline bagimsiz olarak veya birlikte sahip olmalari veya bu terminalin kullanma hakkini haiz olmalari zorunludur. Ayni terminalden, nitelik ve niceligine göre birden fazla Tasimaci yararlanabilir. Esya Tasimaciliginda terminal bulundurma zorunlulugu aranmaz. Terminallerin özellikleri yönetmelikle belirlenir. ÜCRETLER Madde 33 - Verilecek yetki belgeleri ve tasit kartlarindan ücret alinir. Ücreti alinmadan yetki belgeleri ve tasit kartlari verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 50'si alinir. Unvan degisikligi, adres degisikligi ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden ücret alinmaz. Bu ücretler, her takvim yili basindan geçerli olmak üzere o yil için 213 sayili Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarinca tespit ve ilan edilen yeniden degerleme oraninda artirilarak uygulanir. Bakanlik, görev alanina giren hizmetleri yerine getirmek için, merkezde Bakanin onayi ile döner sermaye isletmesi kurabilir. Döner sermaye miktarini belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Isletmenin görevleri, gelirleri, isleyisi, denetimi ve diger hususlar yönetmelikle belirlenir. (Ek fikra : 21/04/2005 - 5335 S.K./21.mad) Döner Sermaye Isletmesinin 2004 yili dahil gelirlerine iliskin olarak 1050 sayili Muhasebei Umumiye Kanununun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanmaz. (Ek fikra : 21/04/2005 - 5335 S.K./21.mad) Ulastirma Bakani; Bakanlikça belirlenen usûl ve esaslar dahilinde, söz konusu gelirlerden; 1) Savas, iç savas, terör, kargasa ve benzeri olaganüstü kosullara sahip ülkelerde uluslararasi Tasima yaparken saldiriya ugrayip hayatini kaybeden soför ve beraberindeki Türk vatandaslarinin varislerine 40.000 Yeni Türk Lirasi'na kadar, *1* 2) Bakanlik, Döner Sermaye Isletmesinin mali imkânlari ölçüsünde olmak üzere; ticari yolcu ve esya Tasimalarinda kullanilan otobüs, kamyon, tanker ve çekicilerden yaslari ilgili mevzuatin getirdigi yas sinirinin üzerinde olanlari devir alabilir, devir alinan tasitlarin sahiplerine, Ödeme yaptirmaya yetkilidir. (Ek fikra : 21/04/2005 - 5335 S.K./21.mad) Döner Sermaye Isletmesi devir alinan bu tasitlari yurtiçi ve yurtdisindaki gerçek ve/veya tüzel kisilere satis, hibe, devir ve benzeri yöntemlerle degerlendirebilir. Bu islemlerden elde edilen gelirler Döner Sermaye Isletmesine gelir kaydedilir. YÖNETMELIK Madde 34 - Bu Kanunun yürürlüge girmesinden itibaren alti ay içinde; a) Tasimacilik, acente ve Tasima isleri komisyonculugu ile nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi yapmak isteyen gerçek ve tüzel kisilerde aranacak sartlar, verilecek yetki belgeleri ve tasit belgeleri, her belge türü için gerekli olan tasit kapasiteleri, tasitlarin yasi, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususlari, b) Belgelerin geçerlilik süreleri, geri alinmasi ve uygulanacak idari müeyyideleri, c) Tasimaci, acente ve Tasima isleri komisyonculugu ile nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi yapacaklarin yükümlülükleri, bagaj ve Tasimanin yardimci hizmetleri, d) Zaman ve fiyat tarifelerinin düzenlenmesi, yolcu bileti ve Tasima senedinin sekil ve muhtevasini, e) Tasima islerinde çalisan soför ve diger görevlilerde aranacak sartlar ve nitelikleri, f) Tasima hizmetlerinin denetimi ve belge taleplerinin incelenmesi ile ilgili esaslari, g) Ücretsiz ve tarife alti uygulama esaslari, h) Kanunun uygulanmasiyla ilgili diger esas ve usulleri, Düzenleyen yönetmelikler Bakanlikça hazirlanarak Resmi Gazetede yayimlanir. YETKI DEVRI Madde 35 - Bakanlik, bu Kanun geregince yerine getirmekle yükümlü oldugu görev ve yetkilerinin tamamini veya bir kismini devredebilir. Devirle ilgili usul ve esaslar çikarilacak yönetmelikle belirlenir. BU KANUNDA HÜKÜM BULUNMAYAN HALLERDE UYGULANACAK MEVZUAT Madde 36 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 6762 sayili Türk Ticaret Kanunu, 2918 sayili Karayollari Trafik Kanunu, 7397 sayili Sigorta Murakabe Kanunu ve diger ilgili mevzuat hükümleri uygulanir. GEÇICI MADDELER Geçici Madde 1 - Bu Kanuna göre yürürlüge konulacak yönetmeliklerin yürürlüge girdigi tarihten önce yetki belgesi almis olanlar hariç, sehirlerarasi esya Tasimaciligi konusunda Tasimacilik, acentelik, Tasima isleri komisyonculugu ile nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi yapan gerçek ve tüzel kisiler basvurudaki sartlar aranmaksizin yönetmeliklerin yürürlüge girdigi tarihten itibaren bir yil içerisinde yetki belgesi almak zorundadirlar. Zorunluluk halinde bu süre Bakanlikça alti aylik dönemlerle en fazla bir yil uzatilabilir. Ilk defa yetki belgesi almak isteyenlerin talep ettikleri yetki belgesi ile ilgili faaliyette bulunduklarini belgelemeleri gerekmektedir. Belge alma süresi bitiminden sonra müracaat edenlere bu Kanun ve bu Kanuna göre çikarilacak yönetmelik hükümleri uygulanir. Geçici Madde 2 - Geçici 1 inci maddede öngörülen süre içerisinde yetki belgesi alan Tasimacilar, acente ve Tasima isleri komisyonculari ile nakliyat ambari ve kargo isletmeciligi yapanlar yetki belgesi aldigi tarihten itibaren iki yil içerisinde durumlarini bu Kanun ve bu Kanuna göre çikarilacak yönetmelige uydurmak zorundadirlar. Geçici Madde 3 - Bu Kanunun yayimindan önce ayri terminal izni alan veya ayri terminal isleten gerçek veya tüzel kisiler mevcut terminallerini isletmeye devam edebilirler. Ancak, yönetmelikte bulunan sartlari bir yil içerisinde yerine getirmek zorundadirlar. YÜRÜRLÜK Madde 37 - Bu Kanun yayimi tarihinde yürürlüge girer. YÜRÜTME Madde 38 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.